16 listopada 1982 roku, Związek Radziecki 

Zaczyna się epoka pogrzebów zwana także kremlowskim korowodem śmierci i wyścigiem na lawetach. Tego dnia odbył się pogrzeb Leonida Breżniewa, Sekretarza Generalnego Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego – de facto przywódcy ZSSR. Jego śmierć zwykli ludzie w Polsce i w całym bloku wschodnim przyjęli z wielką radością, choć nieco tonowana z wiadomych względów. Co znamienne, ten słynący z umiłowania do soczystych pocałunków usta-usta z innymi politykami radziecki przywódca jest dziś bardzo dobrze oceniany przez Rosjan – cieszy się o wiele większym uznaniem i estymą, niż nielubiany Michaił Gorbaczow, a nawet wspominany z rozrzewnieniem Lenin.

Breżniew i Honecker w namiętnym pocałunku. Dla wzmocnienia wrażeń warto zamknąć oczy

Zastąpił go Jurij Andropow, po czym wyciągnął kopyta nieco ponad rok później. Ludzie znów zyskali powód do świętowania, choć początkowo niedowierzali w tak szczęśliwy rozwój wypadków. Wszak wcześniej pierwsi sekretarze utrzymywali się na stołku długo i uparcie, na ogół. W Ojczyźnie Andropow jest dziś wspominany znacznie mniej przychylnie, niż Breżniew – Rosjanie pamiętają mu, na szczęście skazane na porażkę, absurdalne próby ograniczenia alkoholizmu i korupcji. Tym niegodnym prawdziwego patrioty zapędom opierali się dzielnie i skutecznie. Po nim na tron wstąpił Konstantin Czernienko – ten odwalił kitę po niecałych 400 dniach od objęcia urzędu. Co niektórzy zaczęli przebąkiwać o jakiejś klątwie, jakimś fatum, które zawisło nad Kremlem. W przesiąkniętych taką czy inną formą religijnego mistycyzmu narodach skupionych w ramach Układu Warszawskiego pojawiło się przeświadczenie o nieprzypadkowości łańcucha szczęść; wręcz o boskiej interwencji. Nadzieje na istotne zmiany polityczne i społeczne odżyły ze wzmożoną siłą. Natomiast w świadomości Rosjan Czernienko, jako niereformowalny reprezentant komuszego betonu, kojarzy się dziś pozytywnie. Potrafił trzymać za mordę i pasjonował się wyścigiem zbrojeń. To się ceni ponadczasowo.

Tak czy inaczej ta seria fortunnych zdarzeń doprowadziła do objęcia urzędu przez Gorbaczowa. Ruszyła pieriestrojka, ocieplenie relacji z Zachodem, gotowość do ustępstw w kwestii zbrojeń. Kremlowska epoka pogrzebów stała się zarzewiem końca komunizmu. Zapewne rewolucja i tak musiała nadejść, bo ZSRR i kraje satelitarne pogrążały się gospodarczo. Ale katalizator bardzo się przydał. Wbrew dzisiejszej propagandzie nie były nim modły wielce jebniętego Wojtyły, ani nawet aktywność Solidarności, lecz zmiany wewnętrzne zachodzące w samej jaskini niegdyś siejącego postrach lwa.

16 listopada 2006, San Francisco – umiera Milton Friedmann

Jeden z najbardziej wpływowych ekonomistów w historii. Jego gloryfikacja wolnego rynku do dziś znajduje liczne zastępy naśladowców. W gruncie rzeczy Friedmann był libertarianinem zmuszonym do ograniczenia zapędów wolnorynkowych ze względy na realia i wynikające z nich praktyczne możliwości. Nie mnie go oceniać, za słaby jestem na to. Myślę, że część jego postulatów zasługuje na szacunek i uznanie – choć raczej nie te o konieczności wycofania państwowych emerytur, publicznej służby zdrowia, czy całkowitej legalizacji narkotyków. Tak czy inaczej dziś jest idolem populistycznych, prawicowych ugrupowań zyskujących głosy poparcia dzięki z pozoru postępowo brzmiącym hasłom o wolności jednostki względem aparatu państwowego – celują zwłaszcza w wyborców z młodszych przedziałów wiekowych.

Milton Friedmann

Nic dziwnego – Friedmann krytykował przecież koncepcje NATO i Unii Europejskiej jako nieefektywne. W Polsce z takiej obiecująco brzmiącej, choć w praktyce utopijnej retoryki słynie przede wszystkim Konfederacja. Przy czym obrana strategia motywowana jest raczej cynizmem, aniżeli faktyczną ideologią – tą jak to zwykle bywa jest po prostu pragnienie uwicia przytulnego miejsca przy korycie, tak aby się napaść do oporu. Ten cynizm objawia się choćby w przemówieniach klauna Mentzena, który wielokrotnie powoływał się w nich na Friedmanna, ale jakoś nigdy nie zająknął się słowem o tych jego tezach, które są niewygodne – np. o postulacie powszechnego prawa do aborcji bez ograniczeń. Typowe cherry picking, manipulacja i zakłamanie bez zahamowań.

15 listopada

17 listopada