René Antoine Ferchault de Réaumur

Zmarł 17 października 1757 roku 

Niezwykle wszechstronny i płodny twórczo francuski przyrodnik jest dziś właściwie zapomniany, choć wywarł ogromny wpływ na XVIII-wieczną naukę. Główną jego pasją przez całe życie pozostawała entomologia; bywa nazywany jej ojcem. Jego zbiory entomologiczne nie miały sobie równych w Europie a ośmiotomowe dzieło Rozprawy mające służyć historii owadów zawierały liczne odkrycia i wynikające z nich wnioski, często redagowane pod kątem ewentualnych korzyści dla człowieka. Przy czym autor zawarł w nim również treści dotyczące pajęczaków i innych bezkręgowców. Na przykładzie błonkówek odkrył i zanalizował strategię rozwoju parazytoidów polegającą na rozwoju stadiów preimaginalnych w/na ciele gospodarza. Wykazał, że rozwój owadów można stymulować bądź opóźniać regulując temperaturę otoczenia; w doświadczeniach używał termometru autorskiego projektu. Szczegółowo przedstawił i opisał stadia i procesy rozwojowe wielu gatunków owadów z różnych rzędów – w tym przeobrażenie zupełne. Opisał zachowania społeczne pszczół które obserwował w samodzielnie zaprojektowanym ulu o przeszklonych ściankach. Opisał sposób produkowania jedwabiu przez jedwabniki oraz zanalizował zasadność hodowli pająków w celu pozyskiwania ich nici – uznał ją za nieopłacalną, choć same nici nadają się do produkcji tkanin. Przyglądając się gniazdom os skonstruowanych z masy papierowej, po czym dokonał analizy tego owadziego papieru i wytyczył wskazówki przydatne w przemyśle papierniczym. Znaczną część tomu trzeciego swojego dzieła poświęcił galasom – wykazał, że stymulatorem ich powstawania są owady i roztocze. Przeprowadził szereg doświadczeń nad wyroślami – w tym tymi o dużym znaczeniu gospodarczym, wykorzystywanymi do barwienia tkanin. Itd. itd.

Nie ograniczał aktywności badawczej do entomologii. Zajmował się również kręgowcami, botaniką i dendrologią, ochroną środowiska. Opracował raport o stanie lasów i jako pierwszy wskazał konieczność prowadzenie racjonalnej gospodarki zasobami drewna, uwzględniającej regularne nasadzenia i selekcję drzew przeznaczonych do wycinki ze względu na wiek i przynależność gatunkową, a także na uregulowania prawne w zakresie wydawania zezwoleń na eksploatację lasów. Zwrócił uwagę na wpływ klimatu na kondycję biotopów roślinnych. Opracował metody chroniące rośliny przed żerowaniem larw niektórych gatunków owadów.

René Antoine Ferchault de Réaumur

Sposób pracy de Réaumura, jego pomysłowość i nieszablonowość dobrze oddaje pewien zaproponowany przez niego eksperyment na mszycach. Zalecał odizolowanie świeżo narodzonej mszycy i jej obserwacji. Podejrzewał, że mszyce mogą się rozmnażać bez udziału samca, bez jego wkładu. Ówcześnie panował konsensus o konieczności zapłodnienia samicy przez samca. Ten eksperyment zrealizował jego uczeń, Charles Bonnet – jego mszyca po 11 dniach urodziła 95 zdrowych potomków. Te strategię rozrodczą nazwano partenogenezą (dzieworództwem), a jej istnienie obaliło hipotezę animalkulistów o miniaturowym homunkulusie ukrytym w plemniku. Z drugiej strony potwierdziła i wzmocniła równie błędną hipotezę owulistów o istnieniu analogicznego homunkulusa w jaju samicy. Uznano, że w jaju każdego gatunku znajduje się miniaturka postaci dorosłej, a w tej miniaturce kolejna miniaturka – i tak do nieskończoności. Bonnet wręcz wyliczył matematycznie, że w ciele pierwszej kobiety stworzonej rzecz jasna przez Boga upakował on zarodki wszystkich ludzi i zwierząt, jakie kiedykolwiek narodzą się aż do końca świata.



16 października

18 października

Dodaj komentarz