Rodzina obejmująca maleńkie (1-5 mm) muchówki długoczułkie o delikatnych skrzydłach i koralikowatych czułkach. Imagines na ogół mają uwstecznione narządy gębowe i nie pobierają pokarmu. Oczy u obu płci większości gatunków połączone lub rozdzielone wąskim czołem. Larwy najczęściej są fitofagiczne i rozwijają się w galasach na drzewach iglastych i liściastych, krzewach i roślinach zielnych; chętnie porażane są topole, klony, jesiony, brzozy, buki, wierzby… Larwy nielicznych gatunków są mykofagiczne lub entomofagiczne (w tym afidofagiczne); nieliczne wśród nich pożerają larwy innych, roślinożernych pryszczarkowatych zasiedlających galasy.
Bogatynia 30.04.2022 Contarinia sp. Fot. Kamil Górawski
Warszawa-Służew 13.08.2025 Samiec z podrodziny Micromyinae Fot. Marek W. Kozłowski
Dolina Olechówki 13.05.2017 Półtoramilimetrowa samica niezidentyfikowanego gatunku składająca jaja w kłos trawy
Warszawa-Służew 08.08.2025 Wyjątkowo rosła samica z plemienia Cecidomyiini (John Carr) Fot. Marek W. Kozłowski
Warszawa-tern SGGW 08.04.2026 Samica z dużymi, czrwonymi przezmiankami Fot. Marek W. Kozłowski
Warszawa-Służew 28.93.2025 Przedstawiciele grzybożernej podrodziny Micromyinae (brak żyłki M i widłowato rozdwojona Cu) in copula; silny dymorfizm płciowy Fot. Marek W. Kozłowski
Warszawa-Służew 28.93.2025 Samica z podrodziny Micromyinae Fot. Marek W. Kozłowski
W Polsce odnotowano występowanie ponad 400 gatunków, ale szacuje się, że może ich być dwukrotnie więcej. Oznaczenie imagines jest niezwykle trudne; zresztą są one rzadko obserwowane. Łatwiej odnaleźć galasy i na ich podstawie ustalić przynależność systematyczną.
