Migracja lessepsjańska

17 listopada 1869 roku – otwarcie Kanału Sueskiego 

W jednej niemalże chwili Morze Czerwone zyskało połączenie z Morzem Śródziemnym. Według podziału zoogeograficznego przed faunami: szelfową i pelagiczną powierzchniową dzielnicy indopacyficznej i dzielnicy atlantycko-śródziemnomorskiej, oraz głębinową i pelagiczną głębinową obu wymienionych mórz po raz pierwszy od 6 milionów lat (miocen) wyłoniła się szansa bezpośredniej ekspansji nowych wód. Bariera lądowa została usunięta przez człowieka. Pozostała jeszcze częściowo szczelna zapora w postaci Wielkiego Jeziora Gorzkiego wykazującego bardzo duże zasolenie (jezioro hipersaliniczne) – wysłodzenie, czy raczej odsolenie tego od teraz śródwodnego akwenu zajęło naturze dziesięciolecia. W końcu jednak droga morska stanęła otworem. Doszło do inwazji biologicznej na dużą skalę i w krótkim czasie. Układ prądów morskich oraz bardziej wymagające warunki środowiskowe w Morzu Czerwonym sprawiły, że to zwierzęta (ale nie tylko) z tego właśnie zbiornika wykazały się większą ekspansywnością – migracje w przeciwnym kierunku były znacznie rzadsze; szacuje się że ratio wynosi co najmniej 80:20. I tak np. tylko w ciągu 20 pierwszych lat XXI wieku do Morza Śródziemnego dotarło więcej gatunków indo-pacyficznych ryb tropikalnych, niż przez cały wiek XX.

Migracja lessepsjańska (nazwana tak od nazwiska Ferdynanda de Lessepsa, który nadzorował operację przekopu kanału) zachodzi od ponad 100 lat, więc można wysnuć wiążące wnioski w kwestii jej następstw i ewentualnej szkodliwości. Wreszcie wpływ gatunków inwazyjnych może być oceniony racjonalnie, na podstawie konkretnych danych, a nie tylko w oparciu prognozy, ale też uprzedzenia i obawy. Licząc od momentu zaniku obu wymienionych barier do Morza Śródziemnego przedarło się co najmniej 100 gatunków obcych. To  duża, reprezentatywna grupa. Większość ryb, skorupiaków, szkarłupni, mięczaków i innych gatunków natywnych straciło na liczebności. Są to jednak straty lokalne, ograniczone do wschodniej części Morza Śródziemnomorskiego. Żaden z nich nie wyginął. Łańcuchy troficzne stały się mniej podatne na okresowe wahania i zaburzenia – jeśli jeden z elementów wypadł z łańcucha wskutek jakiejś masowej choroby, działalności człowieka lub jakiegoś innego, losowego czynnika – wtedy zastępował go inny, wcześniej nieobecny. Jednocześnie prawdą jest, że gatunki inwazyjne na ogół poradziły sobie lepiej od konkurentów z tych samych nisz ekologicznych. Ekosystemy lokalne przeszły transformację i są dziś inne, niż przed migracją. Wody Morza Śródziemnego systematycznie się ocieplają i dobrze przystosowane gatunki tropikalne mogą być w przyszłości atutem w walce ze skutkami zmian klimatycznych.

Moim zdaniem trudno wydać jednoznaczną, uczciwą ocenę. Pomijam tutaj perspektywę antropogeniczną – rybołówstwo i turystyka, zwłaszcza turystyka nurkowa, raczej zyskały na zmianach. W nadmorskich kurortach pojawiły się nowe, egzotyczne potrawy; a przynajmniej staniały. Bardziej istotny jest dobrostan biosfery. Moim zdaniem zyski przewyższają straty. A waszym?

Migracja lessepsjańska


17 listopada 1988 roku – premiera Opposites attrack 

Singiel Pauli Abdul (ależ ona tańczy) został zobrazowany genialnym teledyskiem stanowiącym kwintesencję muzyki pop bezpowrotnie minionej ery MTV. Nagroda Grammy za krótką, telewizyjna formę muzyczną jak najbardziej zasłużona.


16 listopada

18 listopada


Dodaj komentarz