10 cudów – polemika

Aleksander Chmiel prezentuje w artykule subiektywną listę 10 w znacznym stopniu nieprawdopodobnych zjawisk, czy też zdarzeń, które mimo to miały miejsce. Na największy i pierwszy cudem nominuje zaistnienie Wszechświata. W szerszym znaczeniu stawia tzw. ostateczne pytanie sformułowane przez Leibniza – dlaczego istnieje raczej coś niż nic? I choć ten fundamentalny dylemat zrodził się w głowie filozofów, to jestem przekonany że filozofia nie udzieli satysfakcjonującej odpowiedzi. Dlaczego by miała, skoro nie potrafi wyjaśnić kwestii zdecydowanie bardziej błahych, o mniejszym ciężarze gatunkowym? Warto unikać dużych kwantyfikatorów, ale w tym przypadku termin „nigdy” pasuje jak ulał. Filozofia nigdy nie udziela satysfakcjonujących, przekonujących odpowiedzi.

Gottfried Leibniz Źródło – https://iep.utm.edu/leib-met/

Pozostaje więc nauka, jak zwykle. Jeśli nie wyjaśni wszystkiego, to zapewne poda wskazówki. Co zatem wiemy? Okazuje się, że owo „nic” jest wszechobecne. Otaczające nas obiekty materialne, a także my sami składamy się z atomów. Atom natomiast to w 99.9% pusta przestrzeń. Nic. Kiedy walisz głową w mur, którego nie da się przebić, uderzasz w zasadzie niczym w nic. Ludzie, inne zwierzęta, ściany i mury, wszystko co żyje i nie żyje postrzegamy jako zwarte „coś”. Tymczasem to w znacznej mierze „nic”. To dopiero jest cud. Jeśli zajrzysz za pomocą mikroskopu do jądra komórkowego, nie da się tam wcisnąć przysłowiowej igły – a przecież także ono stanowi zbiór pustych atomów. Trudno wytłumaczyć i zrozumieć tę sprzeczność. Dzieje się tak, ponieważ ewolucja przystosowała nas do postrzegania i rozumienia świata w skali makro. Nasze zmysły ignorują nadmiarowość informacji. Rejestrujemy i przetwarzamy tylko fragment fali elektromagnetycznej. Tak samo jesteśmy kompatybilni tylko z wycinkiem rzeczywistości. Dla przekazania genów i przetrwania zdolność do postrzegania i analizowania 100 procent potencjalnych informacji jest zbędna. To dlatego nie zrozumiesz nieskończoności, nie wyobrazisz sobie w pełni rozmiarów Wszechświata, nie pojmiesz w pełni mechaniki kwantowej i nie dostrzeżesz przerażającej pustki wszędzie wokół. To dlatego będziesz zadawał bezsensowne pytania o to, co było przed Wielkim Wybuchem i o to, dlaczego jest raczej coś niż nic. A teraz przypomnij sobie na dokładkę, że Wszechświat to rozpostarta przeogromna próżnia poprzetykana z rzadka skupiskami materii – galaktykami i czarnymi dziurami. Być może należałoby zadać pytanie – dlaczego jest raczej nic, niż coś?

W powyższym wywodzie świadomie posłużyłem się pewnym istotnym uproszczeniem. Próżnia to nie nicość. Zgodnie z zasadą nieoznaczoności Heisenberga, w wyniku fluktuacji kwantowych stale i bez przerwy pojawiają się znikąd pary cząstek wirtualnych. Na niewyobrażalnie krótko, na miliardowe miliardowych części sekundy – po czym anihilują sią wzajemnie. Nie da się ich zaobserwować, ale one przez nanochwilę istnieją. Powstają z niczego – kolejna właściwość natury, do rozumienia której nie zostaliśmy przystosowani przez dobór naturalny. W skali cząstek elementarnych nic nie może istnieć. Powstanie Wszechświata należy rozpatrywać w takiej właśnie perspektywie. Bardzo możliwe, że powstał on w wyniku fluktuacji kwantowej, która zaistnieć musiała.


Aleksander wyróżnił jeszcze jeden cud z listy jako równie doniosły. Powstanie życia biologicznego. Rzeczywiście, jeśli jesteśmy sami we Wszechświecie, byłby to niezaprzeczalny fenomen – wydaje mi się, że fenomen brzmi lepiej niż mimo wszystko nacechowany religijnie cud; wszystko co wywodzi się z religii jest z założenia idiotyczne i nie warte analizy. Pokora poznawcza nakazuje jednak przyznać, że dane są więcej niż ubogie i tym samym dalece niewystarczające, aby uczciwie i z przekonaniem uznać ziemską wyjątkowość. Wręcz przeciwnie, większość z nas za racjonalny przyjmuje przeciwny wniosek – życie we Wszechświecie to nie jednostkowa anomalia, a raczej reguła. Na rozstrzygnięcie przyjdzie poczekać. Póki co można się zastanawiać, jakim cudem życie powstało z martwych? Kto lub co wysłał pierwszy impuls, magiczną iskrę? Kiedy patrzysz na zimny głaz i wygrzewającą się na nim w słońcu jaszczurkę różnica jest ewidentna. Wygląda na to, że w którymś momencie w historii Ziemi doszło ma zmiany jakościowej. Pojawił się dodatkowy, niemal mistyczny element czyniący różnicę.

Wielu z nas zapewne tak to sobie wyobraża. Niektórzy nazywają ten czynnik duszą, inni świadomością – lub ich protoplastami w przypadku prostszych form. A jeśli zmiana wcale nie była jakościowa, lecz ilościowa? Po osiągnięciu adekwatnej złożoności przy obecności cząstek materialnych dążących do replikacji doszło do przekroczenia masy krytycznej. Dalej to już ewolucja. Jeśli tak, to znaczy że granicy między życiem a nie-życiem nie należy stawiać jako konkretnej bariery. Ta granica jest nieostra. Na ogół potrafimy zidentyfikować życie i zdiagnozować jego brak – tak jak w przypadku kamienia i jaszczurki. Ale nie zawsze da się to ustalić – nie w przypadku najprostszych form. I jestem przekonany, że w odległej prehistorii było to jeszcze trudniejsze. Z czasem formy przejściowe ewoluowały w organizmy lub uległy destrukcji. A obecnie już nie powstają, bo zmieniły się warunki początkowe. Lub powstają, lecz ich nie zauważamy, ponieważ nie mają szans na eskalację w obliczu już istniejącej konkurencji. Form życia, jakie znamy.


W odniesieniu do artykułu 10 cudów Aleksandra Chmiela


Łódź 19.12.2024 

avidal

18 thoughts on “10 cudów – polemika”

  1. Ja bym ograniczył liczbę cudów do trzech:
    1. Istnienie (czegokolwiek, nie ważne czy materii, czy energii, czy przestrzeni)
    2. Życie (maści wszelakiej np. rośliny, zwierzęta, mikroby)
    3. Samoświadomość (dusza, duchowość jak zwał, tak zwał)
    Dla mnie to taka „trójca święta”, „trzy wymiary”.

    Ad.1. Jak mogło powstać cokolwiek, samo z siebie? Na logikę powinna być nicość, niebyt.
    Ad.2. Organizm żywy z materii nieożywionej, na chłopski rozum, nie powinien powstać. Zwłaszcza tak skomplikowany jak nasze ciało. Teoria „zupy pierwotnej”, moim zdaniem, niczego nie wyjaśnia.
    Ad.3. Tutaj to już całkowity kosmos. Komunikację elektryczną pomiędzy neuronami jestem w stanie sobie wyobrazić, zapamiętywanie też, ale samoświadomość… Konia z rzędem temu, kto wyjaśni, jak ona powstaje. Oczywiście bez gdybań i „lania wody”.

  2. Rafale, właśnie o to mi w moich wpisach chodzi – pobudzić do myślenia o sprawach, o których myślimy niezwykle rzadko. No, może nie wszyscy, ale w przeszłości ja o nich nie myślałem. Zatem, chociaż to egoistyczne, zbiegam o mobilizację i wysiłek swoich własnych szarych komórek. Co za brzydka nazwa zawartości naszych mózgów; przywołuje mi od razu odwiedzających Ziemię tzw. „szaraków”. A że „przy okazji” takimi wpisami pobudzam szare komórki Innych, to tylko dodatkowo sprawia mi przyjemność. Podobnie, jak oglądanie przez Innych moich zdjęć, które długo robiłem właściwie także „dla siebie”. To są dla mnie wartości dodane.

    Twoje „nic” dla mnie jest oczywiście kolejnym cudem. Określenia „cud”, a nie „fenomen” czy choćby „dziw”, użyłem świadomie dla wywołania reakcji potencjalnych Czytelników. I udało się.

    W przestrzeni kosmicznej oczywiście dominuje „nic”, ale poza poznawalnymi ciałami niebieskimi jest tam jednak jeszcze „małe coś” – niezrozumiała dla kosmologów (a właściwie dla wszystkich zgłębiających kosmos naukowo, zarówno teoretycznie jak i doświadczalnie, no i oczywiście dla reszty Homo sapiens) rządząca Wszechświatem hipotetyczna ciemna materia i ciemna energia. Nikt ich nie widział, nikt nie zbadał, a uznano, że „jest”.

    „Bardzo możliwe, że powstał on (chodzi o Wszechświat) w wyniku fluktuacji kwantowej, która zaistnieć musiała.” O, tu ścierają się poglądy fizyków teoretycznych i kosmologów proponujących różne hipotezy. Hipotezy, bo to przecież nie są „teorie”, chciaż nadaje im się taką nazwę. Dla mnie do ciekawszych należy hipoteza inflacji w połączeniu z pulsującym wszechświatem (wszechświatami) oraz hipoteza wieloświatów równoległych z możliwością przemieszczania się między nimi. Co za wspaniała gimnastyka intelektualna.

    Nie mniej, Rafale, sprawia mi duże zadowolenie, że założony efekt osiągnąłem aż w takim stopniu.
    Pozdrawiam, Aleksander

  3. Akurat spontaniczne pojawianie się cząstek i antycząstek wirtualnych – a więc powstawanie czegoś z niczego – wynika z zasady nieoznaczoności Heisenberga, która jest składową mechaniki kwantowej w randze teorii. I choć nie potrafimy tych par wirtualnych zaobserwować (stąd nazwa wirtualne), to istnieją dowody pośrednie. Nie będę tutaj udawał eksperta i wdawał się w szczegóły.

    Ricosz, Twoja selekcja trafnie ujmuje stan ludzkiej ignorancji. Pierwszy punkt to w zasadzie dylemat Leibniza, który w miarę możliwości już zanalizowałem. Po krótce – „coś” to stan konieczny. Ty bierzesz to na logikę obowiązującą w świecie przyczynowości, do którego zostałeś przystosowany i dlatego wydaje ci się, że „coś” jest absurdalne. Dlaczego niebyt ma być bardziej naturalny niż istnienie? Nasze wyobrażenia są ograniczone niedoskonałą percepcją konieczną do wypełnienia konkretnej funkcji biologicznej.

    Ad.2. Organizm żywy z materii nieożywionej, na chłopski rozum, nie powinien powstać. Zwłaszcza tak skomplikowany jak nasze ciało. Teoria „zupy pierwotnej”, moim zdaniem, niczego nie wyjaśnia

    Nie ufałbym chłopskiemu rozumowi. Cudowność tego fenomenu wynika z obranej perspektywy. Porównujesz stadia zbyt oddalone od siebie. To kwestia nieostrej granicy, o której wspominałem. Życie powstaje moim zdaniem się w procesie drobnych zmian. Nie potrafisz określić, od którego momentu można mówić o danym obiekcie, że już żyje. Nikt nie potrafi. Tworzymy definicje, ale to uproszczenia. Przejście od nie-życia w życie jest płynne. Przekonamy się o tym najdobitniej wtedy, kiedy w przyszłych pokoleniach stworzymy na tyle skomplikowaną maszynę, że sama jej złożoność uczyni ją żywą. Ot tak, bez naszej intencji. Póki co najbardziej zaawansowany komputer ma się nijak do komórki bakteryjnej. Stopień zaawansowania już żywej struktury to już tylko kwestia czasu, konkurencji i doboru naturalnego (w świecie biologicznym). W takim ujęciu nasze ciała, w tym mózg, szczytowe osiągnięcie natury w skali wszechświata, przestają być niepojęte, przestają być misja niemożliwą. Nadal są oszałamiające, ale nie niemożliwe.
    I tutaj przechodzimy do trzeciego cudu, fenomenu samoświadomości. I znów – pamiętajmy o nieostrych granicach. Czy potrafisz ocenić, który gatunek posiada samoświadomość, a który jeszcze nie? W którym momencie nasz rodzaj zyskał tę umiejętność? Homo erectus, czy może Homo habilis? A może posiadał ją już pierwotny naczelny, albo człekokształtny? A jeśli samoświadomość nie jest zerojedynkowa i można ja różnicować na mniej i bardziej zaawansowaną? Tak pewnie jest. Może więc warto ja przypisać całej reszcie ssaków, w różnym stopniu?
    Sądzę, że metoda stopniowych przemian, niewielkich ale istotnych eksperymentów racjonalizatorskich natury pozwala łatwiej zakwalifikować końcowy póki co (bo przecież nie ostateczny) zachwycający efekt. Jestem przekonany, że cudowność i niemożliwość istnienia, odczuwania, myślenia, świadomości i samoświadomości to ledwie złudzenie. Pozory wynikające z ludzkiej ułomności intelektualnej i poznawczej.

    • U żyjących obecnie zwierząt odpowiedzi na nawet szczątkową samoświadomość daje chyba test lustra. A jeżeli ma samoświadomość to tym bardziej obdarzony jest świadomością.

    • „Pokrótce – „coś” to stan konieczny. …. Dlaczego niebyt ma być bardziej naturalny niż istnienie?”
      Czyli Bóg raczej istnieje, niż nie istnieje. Tak sobie zinterpretowałem ostateczne pytanie Leibnitza. Moim zdaniem Leibniz sformułował „ostateczne pytanie” z dwu powodów: 1. Skoro istnieje wszechświat to musiał istnieć; 2. Ostatecznie nie potrafił znaleźć innego wyjaśnienia (brak dowodów naukowych) na powstanie wszechświata, jak tylko stwierdzić, że musiał on zaistnieć, bo musi przecież coś istnieć. Taki sposób interpretacji istnienia wszechświata to tylko filozofia. W ten sposób można stworzyć kolejną religię, a nie wyjaśnić powstanie czegokolwiek. Można zasadniczo krótko stwierdzić, że wszechświat jest wieczny i koniec. Ale dziś wiemy, że ma ileś tam miliardów lat. Drążąc ten temat zadam kilka pytań na poziomie typowego ułomnego Homo sapiens „:
      1. Co było przed wielkim wybuchem? Czy to, co wybuchło (nieważne, czy było wielkości autobusu, czy ziarnka grochu), pojawiło się nagle, czy też tkwiło biliony lat w jakimś punkcie przestrzeni. Czy takich obiektów „pierwotnych” w przestrzeni jest lub było więcej.
      2. Dlaczego w końcu nastąpił wybuch i dlaczego akurat w tym momencie? A może taka sytuacja powtarza się cyklicznie?
      3. Czy to coś na początku było jednym niepodzielnym obiektem (jak dawniej postrzegany był atom), czy też od razu było obiektem złożonym z niewiarygodnie dużej lecz skończonej ilości cząstek?
      4. Dlaczego w chwili wybuchu cząsteczki te nie rozsypały się po przestrzeni jak odłamki granatu z dowolną prędkością, lecz ta prędkość musiała być mniejsza niż prędkość światła w próżni?
      5. Dlaczego nagle pojawiły się zjawiska takie jak np. grawitacja, elektromagnetyzm, zachowanie energii (i w ogóle sama energia), pojawiły się pierwiastki chemiczne, co w następstwie doprowadziło do powstania świata i nas samych?
      6. Czy cząsteczki budujące wszechświat są w pewnym momencie niepodzielne, czy też możliwe jest nieskończone rozkładanie ich na mniejsze elementy?
      Tego typu pytań można od ręki skonstruować wiele.
      Nie sądzisz, iż samo wyjaśnienie, że „raczej musi istnieć coś niż nic”, w takiej sytuacji jest co najmniej niewystarczające. Jeśli nawet założymy, że tak jest, to wystarczyłoby istnienie iluś tam drobin w przestrzeni lub nawet samej pustej przestrzeni, bez żadnych cech fizycznych typu masa, grawitacja itd. i to by wystarczyło. Bo byłoby już coś. Ale komuś lub czemuś to nie wystarczyło i musiał bardziej skomplikować wszechświat. Wprowadził więc dodatkowo prawa i mechanizmy tworzące i przekształcające wszechświat, materię i energię. Wprowadził ograniczenia: prędkości światła, rozmiarów i mas planet i gwiazd, elektronów na orbitach itd.
      Sformułowanie, że „musi istnieć raczej coś, niż nic” wyjaśnia raczej nic, niż coś. To wszystko to tylko teorie, równie ułomne, jak ich twórcy (z całym szacunkiem dla tychże).
      Oczywiście nie szukam tutaj odpowiedzi na powyższe pytania, ale czy niemożność wyjaśnienia fenomenu istnienia to tylko kwestia ułomności naszego gatunku. Może nie ma i nigdy nie będzie we wszechświecie istot inteligentnych, ani komputerów, które odpowiedzą na te pytania, bo nie jest to kwestia sprawności umysłu, lecz zupełnie czegoś innego. Czy światło ma ograniczoną prędkość, bo jest ignorantem? – że tak zażartuję.
      Pozdrawiam

  4. @Ricosz
    Ryszard, skąd założenie, że warunki końcowe obecne w znanym nam Wszechświecie ustaliły się w pojedynczym, niemal doskonałym akcie? Twoje rozumowanie przypomina trochę argument z zasady antropicznej. Równie dobrze prób mogło być nieskończenie wiele – nic więc dziwnego, że jedna z nich (lub więcej, o których się nie dowiemy) odniosła sukces. Jeśli pytasz: „Dlaczego w chwili wybuchu cząsteczki te nie rozsypały się po przestrzeni jak odłamki granatu z dowolną prędkością, lecz ta prędkość musiała być mniejsza niż prędkość światła w próżni” – to ja odpowiadam: rozsypały się miliardy razy, zanim wreszcie tego nie uczyniły. W podobnym tonie można się odnieść do niektórych pozostałych Twoich wątpliwości.

    Niektóre pytania są źle zadane. Jak możesz pytać co było przed WW, skoro czas istnieje jako wymiar spowinowany z ruchem? To są właśnie problemy wynikające z naszej hermetycznej, ściśle dopasowanej do wykonania biologicznego imperatywu.

    I nie sądzę, aby odpowiedź której udzieliłem – błędna czy nie – zasłużyła sobie na przyrównanie do tępej doktryny religijnej, jakiejkolwiek. Wynika ona z wiedzy uzyskanej z zastosowania metody naukowej, a nie z z natchnienia przez Ducha Świętego, czy tez bożka z pieluchą na tyłku.

    • „Jak możesz pytać co było przed WW, skoro czas istnieje jako wymiar spowinowany z ruchem?”
      Czyli czas może istnieć lub nie w zależności od tego, czy istnieje ruch? Rozumiem, że przed wielkim wybuchem czas nie istniał, bo obiekt (pierwotny) się nie poruszał (nawet jeśli poruszał, to nie było punktu odniesienia w przestrzeni, żeby to stwierdzić). Jeśli czas w ogóle istnieje, to istnieje niezależnie od energii kinetycznej (jaką ma ciało w ruchu). Jeśli w obiekcie przed jego wybuchem zachodziły jakiekolwiek zdarzenia, nawet gdy nie było tam żadnego ruchu, to czas już zaistniał, bo czas to, zgodnie z definicją, „wielkość fizyczna określająca kolejność zdarzeń oraz odstępy między zdarzeniami zachodzącymi w tym samym miejscu” – podkreślam „w tym samym miejscu”, nieważne czy ciała się poruszają czy nie, o ruchu nie ma mowy. Już samo pojawienie się obiektu w przestrzeni „odpala” czas, bo w przestrzeni zaszło zdarzenie. Owszem, ruch zachodzi w czasie, ale czas od niego nie zależy.
      Ewolucję wszechświata wyjaśnia się tylko długością jego istnienia. Najpierw była kosmiczna zupa, potem z upływem czasu zaczęły pojawiać się prawa fizyczne, trochę na zasadzie doboru naturalnego w przyrodzie ożywionej. Przecież to bzdura. Owszem, organizmy żywe mogą przystosowywać się do warunków poprzez dobór naturalny na zasadzie silniejszy wygrywa, bo organizmy żywe walczą o przetrwanie w niesprzyjających warunkach. Ale czy martwa materia walczy o przetrwanie w niesprzyjających warunkach próżni i dlatego ewoluuje. Jaki w ogóle jest powód ewolucji materii po wielkim wybuchu. Nie można przenosić ewolucji organizmów żywych do świata materii nieożywionej. Skały, morza, góry itd. na Ziemi nie ewoluują walcząc o przetrwanie. Podlegają tylko prawom fizyki, ale z nimi nie walczą zmieniając np. swoją oporność na te zjawiska. Ewolucja kosmosu, moim zdaniem, to bajka. Kosmos już od momentu wielkiego wybuchu, o ile takowy w ogóle zaistniał, był w ryzach praw fizyki i dalej przekształcał się zgodnie z tymi prawami. Materia nieżywiona nie zdecydowała o prawach nią rządzących, nie wybrała sobie sposobu w jaki będzie np. tworzyć związki chemiczne. Dla mnie to absurdalna teoria. Oczywiście to moje zdanie.
      „… to ja odpowiadam: rozsypały się miliardy razy, zanim wreszcie tego nie uczyniły”
      Czyli wielki wybuch miał miejsce miliardy razy, dopóki coś nie „zaskoczyło” i w końcu poszło „po jego myśli”, tak jak chciał. Przecież to pachnie już na odległość Bogiem – „Wówczas Bóg powiedział: Niech … I tak się stało. … i uznał to za dobre.” Też mógł tak próbować miliardy razy, no chyba, że faktycznie jest nieomylny. Przepraszam za odrobinę sarkazmu, ale w polemice takowy jest dozwolony.

  5. Nie ma za co przepraszać, a już na pewno nie za odmienne spojrzenie. Zresztą niełatwo mnie urazić, zaręczam.
    Jeśli przyjąć, ze fluktuacje kwantowe zdarzają się nieskończona ilość razy (a taki wniosek sugeruje zasada nieoznaczoności Heisenberga), to Wszechświat taki jaki znamy wręcz musiał powstać. O ile poprawnie rozumuję. Nie był to żaden teleologiczny, ani intencjonalny proces. Wiemy jednak na pewno że takie niecelowe i niezorganizowane odgórnie procesy mogą prowadzić do złożoności.

    Jeśli chodzi o czas, to po prostu nie można pytać o okres przed początkiem, bo nie istniały znane nam wymiary, w tym sam czas. To całkowicie nieintuicyjne i trudne do ogarnięcia rozumem. Ale jak mamy to zrozumieć, skoro wyewoluowaliśmy w rzeczywistości wypełnionej przyczynowością liniową? Zresztą, w świecie kwantowym skutek może poprzedzać przyczynę, a w takim właśnie ujęciu należy rozpatrywać prapoczątki.

    • Temat ciekawy i można tak w nieskończoność. Ja jednak zejdę na Ziemię i biorę się za obróbkę zdjęć z ubiegłego sezonu, bo mam ich jeszcze sporo. Niebawem dodam nowy gatunek – Nemaxera betulinella.

  6. Ja natomiast zabieram się do trzeciego etapu usuwania nadmiaru zbednych zdjęć. A wszystko przez ich cyfrowy zapis, któory sprzyja bezgranicznej nadprodukcji.

    Rafale, zmusiłeś mnie do zrobienia osobistej listy gatunków nieoczywistych. Pierwszym będzie chyba pies, drugim koza, albo może koń domowy, a potem lawina. Tylko z woli Homo sapiens, bo przyroda sama przez miliony, a nawet miliardy lat tworzyła ich ilość niepoliczalną.

    Dając artykuł o cudach, nie sądziłem, że spowoduje to u Was taki Wielki Wybuch intelektu.
    Pozdrawiam, Aleksander

  7. Wieli Wybuch intelektu. I to z niczego, czyli z głowy.
    A pies? Jak ma przejść test lustra, skoro to nie wzrok, a węch kształtuje jego naturę w stopniu największym?

    • Pośrednio mógłby, ale to by zależało od poziomu jego inteligencji. Patrzy pies w lustro, widzi w nim psa. Zaczyna niuchać, ale nie wyczuwa zapachu innego osobnika, a jedynie swój. Podejrzewa więc, że to musi być tylko jego odbicie. Tak myślę.

      • Problem w tym, że pies nie dostrzeże w lustrze szczegółów swojego wyglądu. Dla niego będzie to po prostu sylwetka psa, którego nie będzie w stanie móc zidentyfikować, ponieważ odbicie nie pachnie.

        • Przeczytaj jeszcze raz mój poprzedni post. Pies widzi w lustrze psa, nie napisałem, że dostrzega jakieś szczegóły, i że w ogóle są one istotne. Lustro nie wydziela zapachu, więc pies nie wyczuwa zapachu innego, niż swój własny (zakładam, że pies musi czuć swój własny zapach). Mógłby więc wywnioskować, że nie ma przed nim innego psa, a jedynie widzi w lustrze własną sylwetkę. Zwierzęta muszą wnioskować na podstawie tego, co postrzegają zmysłami. Inaczej długo by nie pożyły. Problem w tym na jakim poziomie jest to wnioskowanie.
          A gdyby tak pokryć lustro zapachem innego psa. Czy wówczas dałby się nabrać? Skoro pies kieruje się tylko zapachem, to chyba tak.

    • Myślę, że gdyby dostosować ten test do wymogów dominującego zmysłu u danego zwierzęcia, to sporo gatunków mogłoby go przejść. Wszakże wśród ssaków tylko naczelne są wzrokowcami, u owadów też dominuje orientacja w świecie na poziomie węchu (feromony).

Dodaj komentarz