Papilionidae – Paziowate
Znany również jako paź południowy. Skrzydła kremowe do intensywnie żółtych. Na przednim skrzydle 3 czarne i granatowoczarne pasy oraz tej samej barwy przepaska zewnętrzna; duży jasny obszar bez pasów. Granatowoczarna przepaska zewnętrzna na tylnym skrzydle zawiera pomarańczowe pawie oczko. Na zewnętrznym brzegu tylnego skrzydła dwa wyraźne zatokowe wcięcia z ostrymi wierzchołkami. Ogonek na tylnym skrzydle granatowoczarny z jasnym obrzeżeniem. Samice jaśniejsze i większe od samców. Kolorowa gąsienica podobna do gąsienicy pazia królowej, zaniepokojona wysuwa żółte osmaterium. Szaro ubarwione poczwarki z nierówną fakturą – przypominają okruch skalny. Ze względu na szeroki zasięg występowania, znanych jest sześć podgatunków; największe rozmiary osiągają osobniki z podgatunku Papilio alexanor orientalis (Romanov, 1884), zasiedlającego Armenię. Jeden z najpiękniejszych i najrzadszych motyli europejskich.

Samos 12.05.2023 Fot. Adam Kula

Papilio alexanor Fot. Adam Kula

1. Zasięg. Obszar zachodni: Prowansja – Alpy Nadmorskie, Południowy Piemont, Zachodnia Liguria, Peloponez, Południowa Dalmacja, Macedonia. Obszar Wschodni: obejmuje region od dwóch wysp greckich; Lesbos i Samos, przez Turcję, Armenię, Afganistan do Gór Tienszan w Azji Centralnej. W kierunku południowym obszar występowania wiedzie poprzez wschodnie wybrzeże Morza Śródziemnego, sięgając do Izraela i Jordanii. Pomimo szerokiego zasięgu występowania, ze względu na duże rozproszenie stanowisk – nieliczny. Populacje w zachodnim obszarze występowania z wyraźną tendencją zanikową, np. w południowych Włoszech: w Kalabrii i na Sycylii wyginął. W części wschodniej zasięgu populacje bardziej stabilne
2. Siedlisko. Nasłonecznione otwarte tereny skąpo porośnięte roślinnością, ciepłe kamieniste nasypy przydrożne, murawy o wapiennym podłożu, murawy naskalne. W górach do wysokości 1700 m. n.p.m.
3. Wymiary. Rs 62-90 mm
4. Okres lotu. Kwiecień – lipiec/sierpień; jedno pokolenie w sezonie
5. Lokalizacja. Grecja. W Polsce nie występuje
6. Pokarm. Nektar. Gąsienice żerują głównie na wysokich roślinach z rodziny selerowatych, kwitnących wiosną i wczesnym latem; zjadają jedynie kwiaty i niedojrzałe owoce, stąd tylko jedno pokolenie. We Francji i Włoszech główną rośliną żywicielską jest Ptychotis saxifraga, na wyspie Samos to Opopanax chironium, różne gatunki z rodzaju Ferula, a także Scaligeria napiformis
7. Podobne. Iphiclides podalirius i Papilio machaon
8. Uwagi. Autor obserwacji – Adam Kula
9. P.alexanor na Lepiforum
10. P.alexanor na eurobutterflies.com
11. P.alexanor w iNat

Scaligeria napiformis – roślina żywicielska Fot. Adam Kula

Papilionidae - Świat

Łódź 19.05.2023

Adam Kula