Papilionidae – Paziowate
Bez wątpienia najbardziej znany polski motyl, przynajmniej z nazwy. Wielkie skrzydła w kontrastowych żółto-czarnych lub biało-czarnych barwach. Tylne skrzydła zakończone ogonkami. Sporadycznie spotyka się osobniki o czarnym tle skrzydeł (forma barwna bairdii). Gąsienica z początku czarna z czerwonymi wypustkami, potem w przeważającej mierze zielona. Podrażniona wysuwa mięsiste pomarańczowe widełki zwane osmeterium. Poczwarka zielona lub szarobrunatna. Gatunek dwupokoleniowy, w sprzyjających latach pojawia się trzecie. Bardzo dobrze i szybko lata. Najczęściej widywanym stadium jest gąsienica, jak wynika z moich obserwacji. Trudniej zaobserwować imago, a poczwarkę znajduje się sporadycznie.
Moszczenica 02.05.2011
Łódź – Widzew 17.05.2012
Łódź – Widzew 17.05.2012
Łódzki Ogród Botaniczny ♀ podczas składania jaj na fenkule włoskim 07.07.2018
- Status. Dawniej bardzo pospolity i najczęściej liczny, powodując niekiedy niewielkie straty w uprawach marchwi i kopru. Obecnie wciąż pospolity, jednak najczęściej spotykany pojedynczo i tylko lokalnie liczniejszy
- Zagrożenia i ochrona. Dawniej objęty ochroną, dzisiaj mimo spadku liczebności nie jest chroniony. Nie jest zagrożony wyginięciem, jednak liczba stanowisk stopniowo się zmniejsza ze względu na rozwój zabudowy i ubożenie siedlisk
- Siedlisko. Gatunek ubikwistyczny spotykany w różnorodnych siedliskach otwartych na różnych typach muraw i łąk, przydrożach i skrajach lasów. Również na polach z uprawami roślin selerowatych, w przydomowych ogródkach i prześwietleniach w siedliskach leśnych. Występowanie zależne głównie od obecności roślin żywicielskich
- Wymiary. Długość ciała 34-45 mm. Rozpiętość skrzydeł 60-85(90) mm
- Cykl rozwojowy. Koniec kwietnia – końca sierpnia (dwa, a lokalnie trzy pokolenia w sezonie). Gąsienice od końca maja do końca czerwca i od końca lipca do początków września. Zimuje poczwarka
- Zasięg. Gatunek palearktyczny, występuje od Europy po Japonię. W Europie sięga do koła podbiegunowego. Rozpowszechniony do 1000 m n.p.m., regularnie spotykany wyżej, szczególnie podczas migracji
- Pokarm. Nektar. Gąsienice żerują na wielu gatunkach z rodziny selerowatych (baldaszkowatych) Apiaceae, przy czym w niektórych krajach zanotowano, że poszczególne populacje mogą mieć wyraźne preferencje w zakresie wyboru określonego gatunku. Imagines pobierają nektar głównie z koniczyn, goździków i roślin z rodziny astrowatych Asteraceae. Dodatkowo spijają rosę, wilgoć z ziemi oraz pobierają sole mineralne z ekskrementów
- Podobne. W Polsce niedoświadczony obserwator może pomylić go z witeziem żeglarzem. Na południu Europy i w północnej Afryce kilka podobnych gatunków, szczególnie trudno go odróżnić od pazia pustynnego Papilio saharae
- Uwagi. Wykazuje zdolności do migracji krótko- i długodystansowych
- Uwagi 2. Wśród parazytoidów wymienia się Trogus lapidator i Pimpla rufipes
- Uwagi 3. Autorzy obserwacji – Paweł Głowacki Adam Kula Ricosz Lucyna Bugiera avidal
- Uwagi 4. Wszystkie punkty opisu gatunku redagowane przez – Arek Gawroński
- P.machaon na Lepiforum
- P.machaon w iNat
Łuków Młoda gąsienica Fot. Ricosz
Łódź – Widzew 21.07.2014
Chociszewo 04.07.2021 Fot. Lucyna Bugiera
Łódzki Ogród Botaniczny 13.08.2010
Łódzki Ogród Botaniczny 13.08.2010 Z wysuniętym osmeterium
Łódzki Ogród Botaniczny 13.08.2010
Łódź – Widzew 08.06.2013
Chociszewo 07.07.2021 Fot. Lucyna Bugiera
Zobacz gąsienicę na fragmencie filmu z autorskiego miniserialu zrealizowanego w roku 2003 dla TVP 1 p.t. „Reportaże ze świata owadów” w reż. Marka W.Kozłowskiego
Chociszewo 07.07.2021 Fot. Lucyna Bugiera
Łódź – Widzew 20.09.2010 Poczwarka
Krynica Zdrój 06.08.2015 Fot. Adam Kula
Rembertów 29.07.2022 W locie Fot. Paweł Głowacki
Rembertów 29.07.2022 Fot. Paweł Głowacki
Rembertów 29.07.2022 Fot. Paweł Głowacki
Rembertów 29.07.2022 Fot. Paweł Głowacki
Rembertów 29.07.2022 Fot. Paweł Głowacki
Łódzki Ogród Botaniczny 07.07.2018
Łódzki Ogród Botaniczny 07.07.2018
Wiączyń 15.05.2011
Moszczenica 02.05.2011
Łódzki Ogród Botaniczny 27.05.2012
Łódź – Widzew 17.05.2012
Łódź – Widzew 11.05.2011
Moszczenica 02.05.2011
Moszczenica 02.05.2011
Moszczenica 02.05.2011
Łódź 31.10.2013
Paź królowej obecny w Lodzi w Ogrodach Działkowych przy ul. Paderewskiego – lipiec 2018.
Pazia Królowej po raz pierwszy ujrzałem wczoraj… w lutym 🙂
Kilka gąsienic uratowałem przed kosiarką we wrześniu. Po kilku dniach przeszły w stadium poczwarki. Po pięciu miesiącach wiszenia na kawałku trzciny, na parapecie okna (chłodno) lutowe słońce plus ciepło z kominka zrobiły swoje – po pierwszej poczwarce została pusta wylinka, a Paź Królowej czeka na towarzystwo.
Gratulacje udanej hodowli. Można powiedzieć, że to pierwszy zwiastun nadchodzącego sezonu; cóż z tego że nieco wymuszony. A może sukces zachęci Cię do bliższego poznania entomofauny, kto wie…
Dziś kolejna poczwarki zamieniła się w zwiastun wiosny – jeszcze dwie poczwarki czekają na przemianę. Pierwszy motyl dwa dni awanturował się, że to jeszcze tak zimno… Na karmiłam go i czeka w zacisznym miejscu na ocieplenie.
W poniedziałek ma być bardzo ciepło. Może rozprostuje skrzydła. Ponownie gratuluję i pozdrawiam.
U mnie papilio machaon jest bardziej pospolity od rusałki pawik
Tym razem fantazja poniosła cię trochę za daleko
no dobra trochę 🙂 no ale w tym roku bardzo dużo widziałem i znalazłem 7 gąsienic
Ciekawostka:bardzo rzadko zdarzają się osobniki o czarnych skrzydłach tzw. f. Bairdii
Obejrzałem sobie na guglu. Prezentuje się pierwszorzędnie
Na Roztoczu już latają.
I to jest bardzo optymistyczna wiadomość.
Dwa albo trzy lata temu widziałem go w samym centrum Warszawy. Na klombie na Rondzie Dmowskiego. Wkoło samochody i tramwaje, a on spokojnie pobiera nektar z jeżówki. Jednak zrobiło mi się go trochę żal.
Chyba niepotrzebnie. Silnie zantropogenizowane środowisko niekoniecznie musi być niekorzystne czy stresujące. Jakiś czas temu słuchałem wykładu o traszkach, które doskonałe refugium znalazły w nasypach tramwajowych, wszystkie z okolicy tam wędrowały po wyjściu z wody. Okazało się, że dzięki temu łatwiej było im uniknąć licznych drapieżników, a w głębi nasypu stale utrzymywała się wilgoć. Znajdowały tam mnóstwo apetycznych pająków. Przejeżdżające co 3 minuty tramwaje ich nie zniechęciły.
Zgadzam się z Panem. Zalane wyrobiska żwiru czy piasku mogą być znakomitym miejscem rozrodu płazów. Wiem to także z własnych obserwacji.
Słyszałem również o zimowaniu licznych płazów w wysypisku szlaki hutniczej.
Paź królowej to akurat gatunek podejmujący wędrówki i pojawienie się w centrum miasta to najczęściej przystanek na trasie. Poza zwiększonym niebezpieczeństwem kolizji to nic mu nie zaszkodzi. Płazy faktycznie korzystają z antropogenicznych siedlisk, ale tu trzeba być ostrożniejszym w ocenach. Jeśli siedliska takie są tworzone z naturalnych elementów (piwnica, czy rumosz skalny) to wszystko jest OK. W takiej szlace to nie jestem już tak do końca pewien. Płazy są dosyć wrażliwe na chemię i pobierają ją z otoczenia również przez skórę. Jeśli nawet same od tego nie giną to może ona wpłynąć na wytwarzanie gamet i sukces rozrodczy.
Niestety nie wiem jakie były dalsze losy płazów zimujacych w usypisku szlaki hutniczej. Sytuacja ta miała miejsce już lata temu (XXwiek), w Czechach.
Z tego, co wynika z wykładu, traszki z nasypów tramwajowych maja się bardzo dobrze, ba jest to jedyne miejsce w okolicy które wybierają na refugium po wyjściu z wody. A cała sytuacja trwa już ładnych parę lat. Zatem przynajmniej w tym przypadku wybór im nie szkodzi, wręcz przeciwnie, choć zapewne masz Arku rację o zagrożeniach wynikających z zasiedlanie tego typu mikrosiedlisk.
Jeszcze link do wykładu dla zainteresowanych
https://www.youtube.com/watch?v=u9cqmrwoQNM&list=PL-BsqXB7wUsujprxQ0wxLBkQTLiOQcrQN&index=9