Vespidae – Osowate
Ubarwienie ciała żółto-czarne. Nadustek żółty – u samicy z czarnym rysunkiem w kształcie kotwicy (lub po prostu z kanciastą, czarną plamą), u samca wzór ten nie jest tak wyraźny i rozbudowany. Brzeg za trzecim zębem żuchwy jest prosty – podstawowa cecha diagnostyczna gatunku. Policzki zredukowane do wąskiego odstępu między dolnym brzegiem oka a nasadą żuwaczki – cecha diagnostyczna rodzaju Vespula. Skronie samicy dwubarwne, czarno-żółte (czarny odcinek w środkowej części skroni), żółte linie na boku przedplecza proste, bez trójkątnego rozszerzenia po środku – ważne cechy identyfikacyjne gatunku. Odległość między żółtymi plamami na scutellum ewidentnie większa, niż przerwa między plamami na metanotum – istotna cecha diagnostyczna. Spód pierwszego członu czułków u samicy czarny, u samca żółty. Gniazda konstruuje w odizolowanych, dobrze zamaskowanych miejscach – m.in. w ziemi (np. w opuszczonych norach gryzoni), w dziuplach, na strychach. Jedna kolonia może liczyć do 7000 osobników; apogeum liczebności następuje we wrześniu.
Łódź – Park Podolski 19.09.2021 ♀ Fot. Adrian Truchta
Łódź 12.08.2015 ♀ Fot. Jacek Strojny
Łódź 29.09.2015 ♀ Fot. Jacek Strojny
Łódź 29.09.2015 ♀ Fot. Jacek Strojny
- Status. Pospolita i bardzo liczna. Występuje w całym kraju
- Siedlisko. Obecna w różnych biotopach; szczególnie dogodne warunki odnajduje na terenach ruderalnych, blisko osiedli ludzkich i w ich obrębie
- Wymiary. Królowa 16-19 mm. Robotnice 11-14 mm. Samce 13-17 mm
- Aktywność. Kwiecień – październik; samce pojawiają się najwcześniej późną wiosną
- Lokalizacja. Łódzkie, lubuskie, małopolskie, podkarpackie
- Pokarm. Imagines żywią się głównie sokami roślinnymi, spadzią, przejrzałymi owocami i nektarem. Larwy są stricte mięsożerne. Młode królowe po przezimowaniu dokarmiane są przez świeżo wyklute larwy pożywną wydzieliną (kropelki cieczy)
- Podobne. Przede wszystkim Vespula germanica, która różni się rysunkiem na nadustku (trzy – a rzadziej tylko jedna – owalne małe czarne plamki), kształtem żółtej linii na boku przedplecza (z wyraźnym trójkątnym zębem po środku), ułożeniem plam na scutellum i metanotum, oraz jednolicie żółtymi skroniami u obu płci – a przede wszystkim wklęsłym brzegiem za trzecim zębem żuchwy. Nadustek u Vespula austriaca jest całkowicie żółty. Gatunki z rodzaju Dolichovespula najłatwiej odróżnić po dobrze wykształconych policzkach i czarnych wewnętrznych wycięciach oka, których tylko obrzeżenie jest częściowo żółte
- Uwagi. Autor fotografii studyjnej – Kamil Stajniak
- Uwagi 2. Autorzy obserwacji – Magdalena Williams Marek Nowacki Adrian Truchta Jacek Strojny Andrzej Kucharski Lucyna Bugiera avidal
- V.vulgaris w iNat
Biała strzałka wskazuje całkowicie żółte wycięcie oka. Niebieska strzałka wskazuje prostą żółtą linię na boku przedplecza (bez ząbka). Czerwona strzałka wskazuje czarną plamkę na skroni (często znacznie rozleglejszą)
Bieszczady 06.07.2020 ♂ – czerwona strzałka wskazuje na żółty spód członu nasadowego czułków Fot. Andrzej Kucharski
Fotografia studyjna ♀ Fot. Kamil Stajniak
Chociszewo 22.10.2021 In copula Fot. Lucyna Bugiera
Chociszewo 22.10.2021 Fot. Lucyna Bugiera
Bywa, ze ofiarą samicy poszukującej pożywienia dla larw staje się owad znacznie od niej większy. Przypadkiem miałem możliwość przyjrzenia się akcji ataku na narożnicę Phalera bucephala, naprawdę dużego motyla. Walka trwała około 30 minut, podczas których motyl uległ niemal całkowitemu wytarciu. Mimo to Tomaszowi Blaikowi udało się go zidentyfikować. Aby się przekonać, jak gwałtowne, dynamiczne i w sumie przerażające jest takie zajście, trzeba być jego świadkiem.
Las Łagiewnicki 26.06.2016 ♀
Łódź – Las Łagiewnicki 26.06.2016 ♀
Las Łagiewnicki 26.06.2016 ♀
Lubinicko 22.09.2020 ♀ ze złowionym Pieris rapae Fot. Marek Nowacki
Żywa, hibernująca samica znaleziona wśród trzcinowych rurek zaadaptowanych przez murarki na gniazda.
Kalwaria Zebrzydowska 21.01.2023 ♀ Fot. Magdalena Williams
Kalwaria Zebrzydowska 21.01.2023 ♀ Fot. Magdalena Williams
Kalwaria Zebrzydowska 21.01.2023 ♀ Fot. Magdalena Williams
Uherce Mineralne 12.05.2024 Czerwona strzałka wskazuje prosty brzeg za trzecim zębem żuchwy, istotną cechę gatunkową Królowa Fot. Andrzej Kucharski
Uherce Mineralne 05.05.2024 Królowa Fot. Andrzej Kucharski
Uherce Mineralne 12.05.2024 Królowa Fot. Andrzej Kucharski
Uherce Mineralne 03.05.2024 Królowa Fot. Andrzej Kucharski
Uherce Mineralne 03.05.2024 Królowa Fot. Andrzej Kucharski
Uherce Mineralne 03.05.2024 Królowa Fot. Andrzej Kucharski
Uherce Mineralne 20.08.2024 Robotnica Fot. Andrzej Kucharski
Uherce Mineralne 20.08.2024 Robotnica Fot. Andrzej Kucharski
Baligród 06.07.2020 Truteń Fot. Andrzej Kucharski
Łódź 23.11.2015
Darecki, a co powiesz na te dwie, pożyczone od kumpla foty? Może choć jedna z nich to vulgaris. Inaczej szukam dalej.
Ps: gdzieś zniknął Twoj poprzedni komentarz. Pewnie przy przeredagowaniu opisu
Na 1szej fotce jest samiec Dolichovespula prawdopodobnie saxonica. Z samcami trzeba uważać bo nieraz różnia się trochę ubarwieniem od samic. Na drugiej fotce na 100% samiec D. media.
Dobra, szukam dalej. Późnym wieczorem moze coś wrzuce do konsultacji. A maculatusa usuwam
Próba nr 3. Co powiesz?
Tym razem to V. vulgaris 🙂 te z Formicą są genialne ;-D
Obserwowałem, jak się robi tego typu foty, na których mrówka trzyma zuwaczkami zwisającą ofiarę. Jacek delikatnie ucina gałązkę i przechyla ją do pionu. Mrówka oczywiście nie puszcza zdobyczy, która pozbawiona teraz oparcia swobodnie zawisa w powietrzu. Myślę, ze bez tej ingerencji bardzo trudno byłoby taką sytuację wypatrzeć