Najliczniejsza rodzina z podrzędu rośliniarek Symphyta. Brązowe, czarne lub zielone; niejednokrotnie zdobione jaskrawymi plamkami i przepaskami w kolorze żółtym, białym, czy czerwonym. Brak stylika łączącego tułów z odwłokiem. Czułki cienkie, składające się z 7-13 członów, zwykle z 9. Powszechny dymorfizm płciowy. Samice wyposażone w piłkowane pokładełko, którym przepiłowują tkankę roślinną i składają w niej jaja. Larwami są gąsienice różniące się od motylich liczbą posuwek. Zjadają i minują liście, oraz stymulują wytwarzanie galasów.
W Polsce występują co najmniej 484 gatunki pilarzowatych.
Julianka – maj 2023 Larwa nieznanego gatunku wraz z wylinką Fot. Adrian Truchta
Aglaostigma fulvipes - Nazanek przytuliowy
Rodzaj Allantus - Psowacz
Rodzaj Athalia - Gnatarz
Rodzaj Caliroa - Śluzownica
Rodzaj Cladius
Rodzaj Dolerus - Ćwik
Empria candidata - Nasytnica brzozowa
Empria spp. - Nasytnice
Eriocampa ovata - Olszanica dwubarwna
Rodzaj Eutomostethus - Dorzutek
Rodzaj Euura
Hemichroa australis - Obarwica olchowa
Hemichroa crocea - Obarwica rudawka
Rodzaj Hoplocampa - Owocnica
Rodzaj Macrophya - Brosznica
Monophadnus spinolae - Powojnikowiec zmiennobarwny
Monostegia abdominalis - Spaśnica tojeściowa
Nematinus bilineatus - Darżyniec jasnoskrzydły
Nematinus steini - Darżyniec pomarańczowy
Rodzaj Nematus
Rodzaj Pachyprotasis - Podbielik
Periclista lineolata - Dookółek dębowy
Perineura rubi - Okolnica malinówka
Phymatocera aterrima - Owrzódka konwaliowa
Rodzaj Pristiphora - Piłecznica (zawodnica)
Pseudodineura enslini - Śpielik pełnikowiec
Rhogogaster scalaris - Szczerbatek zielony
Sciapteryx consobrina - Mangra jaskrowa
Sciapteryx costalis - Mangra żółtoznamka
Selandria serva - Owalnica trawowiec
Siobla sturmii - Niecierpnica żółtawa
Strongylogaster multifasciata - Rozdwojnica paprotnica
Strongylogaster xanthocera - Rozdwojnica czarnobrzucha
Rodzaj Tenthredo - Pilarz
Rodzaj Tenthredopsis - Plesznica
Statystyki (na podstawie liczby odsłon)
Allantus cinctus – 439
Craesus septentrionalis – 421
Tenthredo scrophulariae – 351
Tenthredo vespa – 327
Phymatocera aterrima – 321
Rhogogaster scalaris – 305
Rok 2022
Craesus septentrionalis – 475
Allantus cinctus – 366
Rhogogaster scalaris – 310
Phymatocera aterrima – 295
Tenthredo vespa – 266
Caliroa cerasi – 236
Rok 2020
Allantus cinctus – 279
Nematus salicis – 266
Phymatocera aterrima – 232
Craesus septentrionalis – 226
Caliroa cerasi – 168
Rhogogaster scalaris – 165
Rok 2018
Caliroa cerasi – 116
Athalia rosae – 106
Nematus salicis – 105
Caliroa annulipes – 92
Macrophya punctumalbum – 89
Allantus cinctus – 85
Rhogogaster scalaris – 79
Rok 2016
Allantus cinctus – 124
Craesus septentrionalis – 111
Caliroa cerasi – 80
Athalia rosae – 64
Strongylogaster xanthocera -60
Tenthredo vespa – 60
Pontania viminalis – 60
Caliroa cerasi – 531
Nematus septentrionalis – 426
Allantus cinctus – 255
Euura ribesii – 230
Rhogogaster scalaris – 230
Tenthredo scrophulariae – 225
Rok 2023
Craesus septentrionalis – 421
Nematus salicis – 355
Tenthredo scrophulariae – 293
Allantus cinctus – 293
Tenthredo vespa – 264
Rhogogaster scalaris – 240
Rok 2021
Craesus septentrionalis – 455
Allantus cinctus – 359
Tenthredo scrophulariae – 249
Phymatocera aterrima – 236
Caliroa cerasi – 211
Nematus salicis – 197
Rok 2019
Rhogogaster scalaris – 190
Nematus salicis – 142
Caliroa cerasi – 117
Athalia rosae – 115
Allantus cinctus – 114
Pristiphora erichsonii – 101
Tenthredo campestris – 86
Rok 2017
Allantus cinctus – 118
Caliroa cerasi – 101
Nematus salicis – 88
Craesus septentrionalis – 73
Athalia rosae – 76
Dolerus puncticollis – 69
Rhogogaster scalaris – 69
Rok 2015
Allantus cinctus – 103
Athalia rosae – 59
Strongylogaster xanthocera – 54
Caliroa annulipes – 51
Macrophya punctumalbum – 51